محمد محبخدایی در یادداشتی خطاب به دکتر مدنیزاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، با انتقاد از نگاه سنتی به گردشگری در اقتصاد ایران، تأکید کرد که گردشگری در جهان امروز دیگر صرفاً یک «صنعت» نیست، بلکه به یک فناوری اقتصادی پیشرفته تبدیل شده است.
جناب آقای دکتر مدنی زاده، وزیر محترم امور اقتصادی و دارایی
اجازه میخواهم موضوعی را مطرح کنم که اگر نادیده گرفته شود، کشور ما همچنان در جایگاه «مصرفکننده اقتصاد جهانی» باقی خواهد ماند؛ اما اگر به آن توجه شود، میتواند در کوتاهترین زمان ممکن موتور رشد اقتصادی و رفاهی کشور را فعال کند.
امروز در جهان، گردشگری دیگر «یک صنعت» نیست؛ یک فناوری است.
فناوریای که نه بر استخراج منابع، بلکه بر مهندسی ذهن و رفتار بازار مصرف استوار است. به همین دلیل:
▫️ کشورهای پیشرو، دانش گردشگری را به اشتراک نمیگذارند
▫️ متدولوژیها را انحصاری نگه میدارند
▫️ و انتقال دانش را حداقلی، گزینشی و کنترلشده انجام میدهند.
زیرا گردشگری در سطح جدید خود:
▫️ «جابهجایی افراد» نیست؛ خلق جریان ثروت است.
▫️ «عرضه خدمات» نیست؛ طراحی تقاضا است.
▫️ «فعالیت فرهنگی» نیست؛ ابزار راهبردی اقتصاد است.
با این حال، اقتصاد کشور ما هنوز گردشگری را در سطح سفر و مقصد میبیند؛ در حالی که رقابت جهانی سالهاست در سطح دانش اکوسیستمی، طراحی تجربه و متدولوژی خلق تقاضا جریان دارد.
پرسش اساسی اینجاست:
▫️ چرا تنها به «مصرف گردشگری» توجه داریم، اما از «فناوری گردشگری» غافل هستیم؟
▫️ چرا اجازه میدهیم کشوری با این حجم از تنوع فرهنگی، تاریخی و طبیعی، در گردشگری ثروت ایجاد نکند و فقط هزینه کند؟
▫️ چرا امکان کاهش هزینههای دولت از طریق گردشگری دانشبنیان هنوز بررسی نشده است؟
▫️ چرا وزارت اقتصاد از ابزاری که میتواند رفاه، اشتغال و درآمد پایدار ایجاد کند، استفاده نمیکند؟
امروز گردشگری میتواند:
▫️ اقتصاد مناطق کمبرخوردار را بدون انتقال جمعیت فعال کند،
▫️ فشار هزینههای رفاهی دولت را کاهش دهد،
▫️ اشتغال سریع، گسترده و کمهزینه ایجاد کند،
▫️ و برای دولت درآمد پایدار و غیرمالیاتی فراهم سازد.
اما این مزایا فقط در صورتی حاصل میشود که نگاه کشور از بهرهبرداری سنتی گردشگری به مهندسی گردشگری ارتقا یابد.
آنچه اکنون به آن نیاز داریم:
▫️ طراحی سناریوهای مصرف، نه برنامههای سفر
▫️ گیمیفیکیشن تقاضا، نه تبلیغات مقطعی
▫️ طراحی نقشآفرینی بازیگران، نه فقط ساخت زیرساخت
▫️ مدلهای درآمدی تکثیرکننده، نه وابستگی به بودجه دولتی
تا وقتی گردشگری را «خریداری» کنیم، فقط مصرفکننده میمانیم؛ اما وقتی گردشگری را «طراحی» کنیم، تولیدکننده ثروت میشویم.
از این رو، پیشنهاد میکنم:
1️⃣ ورود رسمی موضوع گردشگری بهعنوان فناوری اقتصادی در سطح سیاستگذاری کلان
2️⃣ برگزاری نشست تخصصی با حضور شخص حضرتعالی برای ارائه مدلهای اجرایی گردشگری دانشبنیان
3️⃣ تعریف پایلوت اقتصاد گردشگری در یک یا دو استان برای سنجش نتایج میدانی
اطمینان کامل دارم که گردشگری ـ وقتی در جایگاه واقعی خود قرار گیرد ـ میتواند یکی از معدود حوزههایی باشد که در کوتاهترین زمان هم رفاه ایجاد میکند، هم رشد اقتصادی و هم درآمد پایدار دولت.
امیدوارم این ظرفیت بزرگ و مغفولمانده، بهکمک نگاه راهبردی حضرتعالی، از حاشیه به متن اقتصاد کشور منتقل شود.
✍🏻 محمد محب خدایی
