صنعت گردشگری ایران در حالی سال ۱۴۰۴ را پشت سر گذاشت و به استقبال سال ۱۴۰۵ رفت که با یکی از پیچیدهترین دورههای حیات خود مواجه بود. ترکیبی از تهدیدات نظامی، جنگ دوازدهروزه و بحرانهای منطقهای، این صنعت را در معرض چالشی بزرگ قرار داد. با این حال، سخنان اخیر انوشیروان محسنی بندپی در جمع خبرنگاران، نشاندهنده رویکردی متفاوت است؛ رویکردی که در آن «بحران» به فرصتی برای «انسجام ملی» و «تبلیغ ظرفیتهای پنهان» تبدیل شده است.
۱. انسجام ملی؛ پاسخی به تهدیدات استکبار
به گزارش ایتنا / هتل نیوز ، محسنی بندپی در ابتدای سخنان خود در نشست تبیین برنامههای وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در سال ۱۴۰۵ که امروز ۲۲ اردیبهشت ماه ۱۴۰۵ در سالن خلیج فارس معاونت گردشگری برگزار شد با ادای احترام به شهدای انقلاب و «رهبر شهید انقلاب اسلامی» که در جریان تجاوزات اخیر رژیم صهیونیستی و استکبار جهانی به شهادت رسیدند، بر این نکته تأکید کرد که محاسبات دشمن در ضربه زدن به ارکان کشور اشتباه بوده است. او خاطرنشان کرد که شهادت رهبر انقلاب نه تنها باعث فروپاشی نشد، بلکه «انسجام ملی، وحدت و مولفههای قدرت دفاع ملی» را بیش از پیش تقویت کرد. حضور با بصیرت مردم در صحنه و مدیریت هوشمند دولت در کنار غیرت رزمندگان، باعث شد تا توطئههای دشمن برای زمینگیر کردن ایران خنثی شود.
۲. تابآوری اجتماعی و ابتکارات مردمی در جنگ
یکی از درخشانترین بخشهای این گزارش، نقش صنعت گردشگری در حفظ امنیت روانی جامعه در روزهای سخت جنگ رمضان و موشکبارانهاست. محسنی بندپی با تقدیر از اصحاب رسانه برای حضور شجاعانه در خط مقدم اطلاعرسانی، به ابتکارات استانی اشاره کرد. برای نمونه در استان گلستان، با محوریت اداره کل میراث فرهنگی، کارتی تحت عنوان «گرگان، محل امن» صادر شد که بر اساس آن، تمامی خدمات دولتی و حتی بخش خصوصی (از تعمیرکاران خودرو تا آرایشگران) به صورت داوطلبانه و رایگان به هموطنان جنگزده خدمترسانی میکردند. این روحیه نوعدوستی در اقامتگاههای بومگردی نیز مشاهده شد؛ جایی که مالکان این واحدها از درآمد «کیک طلایی» خود در اسفند و فروردین چشمپوشی کرده و درهای خانههای خود را به روی مردم گشودند تا تابآوری جامعه ارتقا یابد.
۳. کارنامه آماری سال ۱۴۰۴؛ فراتر از انتظار
هوش مصنوعی: علیرغم شرایط بحرانی، آمارهای ارائه شده نشاندهنده پویایی صنعت گردشگری است. در فروردین ۱۴۰۴، ایران شاهد رشد بیسابقه ۴۸.۵ درصدی ورود گردشگر خارجی نسبت به مدت مشابه سال قبل بود. همچنین در مجموع سال ۱۴۰۴، بیش از ۶ میلیون و ۲۰۰ هزار گردشگر خارجی وارد کشور شدند.
ترکیب ملیتی این گردشگران به شرح زیر است:
- عراق: ۵۹ درصد (شریک راهبردی در گردشگری زیارتی و سلامت)
- افغانستان: ۱۱ درصد
- ترکیه: ۶ درصد
- ترکمنستان: ۴ درصد (حدود ۲۶۸ هزار نفر)
- آذربایجان و ارمنستان: بیش از ۴۳۰ هزار نفر
- پاکستان: ۱۴۱ هزار نفر
نکته قابل تامل اینجاست که حتی در اوج درگیریهای نظامی در اسفند ۱۴۰۴ و فروردین ۱۴۰۵، به ترتیب ۱۴۰ هزار و ۱۷۸ هزار گردشگر خارجی وارد کشور شدهاند که نشاندهنده اعتماد گردشگران به امنیت پایدار ایران و کارایی دیپلماسی گردشگری است.
۴. دیپلماسی فعال در نمایشگاههای جهانی
وزارت میراث فرهنگی به ریاست دکتر صالحی امیری، سیاستی تهاجمی در بازاریابی را در دستور کار قرار داد. زمانی که پس از جنگ دوازدهروزه، نرخ ورود گردشگر در خرداد و تیر منفی شد، ایران با اعزام هیئتهای بخش خصوصی به نمایشگاههای معتبری چون «فیتور اسپانیا»، «کمیت ترکیه»، «آیتیبی برلین»، «روتشوی اعراب» و نمایشگاههای بزرگ چین، موفق شد در شهریور و مهر دوباره رشد مثبت ۱۰ درصدی را تجربه کند. این اقدامات نشان داد که مدیریت بحران در این وزارتخانه بر پایه حضور فعال در بازارهای جهانی استوار است.
۵. سناریوهای سهگانه برای آینده
دولت برای تداوم مسیر گردشگری، سه سناریوی دقیق را طراحی کرده است که حاصل صدها ساعت کار کارشناسی است:
- سناریوی وضعیت جنگی: تمرکز بر مدیریت بحران، بقای صنعت، صیانت از فعالان و حفظ آمادگی برای دوران پساجنگ.
- سناریوی «نه جنگ، نه صلح» (وضعیت کنونی): تمرکز بر حفظ بازار مشتریان فعلی، استمرار حمایتهای مالی دولت و سازمان تأمین اجتماعی از فعالان صنف و تنوعبخشی به محصولات گردشگری داخلی.
- سناریوی صلح و ثبات:* بازسازی برند ملی با شتاب هوشمندانه، توسعه گردشگری ساحلی، دریایی و سلامت، و اختصاص منابع ارزی ویژه برای معرفی جهانی ظرفیتهای ایران.
۶. نهضت گردشگری سبز و انرژیهای تجدیدپذیر
در میان هیاهوی جنگ، ایران از برنامههای توسعه پایدار خود عقبنشینی نکرده است. پروژه «برق سبز گردشگری» یکی از طرحهای پیشرو در منطقه است. طبق این طرح، تأسیسات گردشگری که از پنلهای خورشیدی استفاده کنند یا ضایعات پلاستیکی کمتری داشته باشند، امتیازات ویژهای در درجهبندی دریافت میکنند. همچنین با همکاری شرکتهای سرمایهگذاری، تسهیلات ۱۴ درصدی با بازپرداخت ۵ ساله برای ایجاد نیروگاههای خورشیدی کوچک (۵ تا ۲۰ کیلووات) در مراکز اقامتی اختصاص یافته است که علاوه بر تأمین انرژی، امکان فروش برق مازاد را نیز برای آنها فراهم میکند.
۷. نتیجهگیری و چشمانداز
سخنان محسنی بندپی پیامی روشن برای ذینفعان داخلی و خارجی داشت: «قطار گردشگری ایران متوقف نخواهد شد.» مدیریت هوشمند سفر که امسال ۱۶ روز زودتر از موعد (از ۹ اسفند) آغاز شد، نشان از عزم جدی دولت برای ساماندهی امور در سختترین شرایط دارد. تعامل نزدیک با بانک رفاه و سازمان تأمین اجتماعی برای حمایت از بخش خصوصی، در کنار بهرهگیری از خرد جمعی اصحاب رسانه و تشکلهای تخصصی، نویدبخش آن است که صنعت گردشگری ایران نه تنها از این بحران عبور خواهد کرد، بلکه به عنوان یکی از ارکان مهم «اقتصاد بدون نفت» و «توازن منطقهای»، قدرتمندتر از گذشته به مسیر خود ادامه خواهد داد.
ایران امروز با تکیه بر ثبت جهانی آثاری چون کاخ گلستان و سعدآباد و معرفی روستاهای نمونه به سازمان جهانی گردشگری، آماده است تا در پساجنگ، جهشی بزرگ را در بازارهای بینالمللی رقم بزند. مأموریتی که در آن، هر رسانه و هر فعال صنف، یک سفیر برای معرفی امنیت و شکوه ایران است.
✍🏻 مریم کاظمیزاده
