صنعت گردشگری در سالهای اخیر با چالشهای دوگانهای روبرو بوده است: از یک سو ضرورت همگام شدن با استانداردهای جهانی «گردشگری سبز» و کاهش ردپای کربن، و از از سوی دیگر، فشارهای اقتصادی ناشی از افزایش بیسابقه قیمت حاملهای انرژی. در حالی که جهان دو دهه است که بر مفاهیم کربنزدایی و پایداری محیطزیستی تمرکز کرده، ایران با دارا بودن بیش از ۳۰۰ روز آفتاب در سال و پوشش جغرافیایی وسیع پهنههای پرآفتاب، پتانسیل بینظیری برای پیشگامی در این حوزه دارد.
محمد جهانشاهی در مصاحبه ای اختصاصی با ایتنا / هتل نیوز در تحلیل وضعیت موجود، معتقد است که تغییر الگوی مصرف در ایران دیگر یک «انتخاب» نیست، بلکه یک «اجبار» است. با توجه به تغییرات اقلیمی و نوسانات قیمت انرژی، مراکز اقامتی باید از حالت مصرفکننده صرف خارج شده و به سمت تولیدکننده انرژی حرکت کنند.
بخش اول: طرح جامع انرژی خورشیدی؛ از مدیریت مصرف تا تولید درآمد
در راستای مقابله با دغدغههای اقتصادی و زیستمحیطی، پروژهای جدید در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر برای فعالان گردشگری تعریف شده است. این طرح که با همکاری سامانه «برقتو» و با رویکردی کاملاً عملیاتی طراحی شده، فراتر از یک پیشنهاد فنی، یک مدل اقتصادی جامع است.
۱. زیرساختهای فنی و مقیاس پروژه:
این طرح بر ایجاد نیروگاه خورشیدی کوچکمقیاس با ظرفیت ۵ تا ۲۰ کیلووات تمرکز دارد. این ظرفیتها دقیقاً متناسب با نیاز تاسیسات اقامتی و گردشگری طراحی شدهاند تا بدون نیاز به تغییرات ساختاری بزرگ، پاسخگوی نیاز برق مراکز باشند. نکته حائز اهمیت، استفاده از فناوریهای «هیبریدی» است؛ یعنی سیستمهایی که هم قابلیت تولید مستقیم برای مصرف لحظهای را دارند و هم امکان ذخیرهسازی انرژی را فراهم میکنند تا در زمان قطعی شبکه، پایداری خدمات اقامتگاه حفظ شود.
۲. مدل مالی و تسهیلات بیسابقه:
یکی از بزرگترین موانع توسعه انرژیهای نو، هزینههای اولیه بوده است. اما مدل جدید ارائه شده، این سد را شکسته است. بر اساس این طرح، وامهایی در حدود ۴۰۰ میلیون تومان برای فعالان گردشگری در نظر گرفته شده است. این تسهیلات با نرخ بهره بسیار مطلوب (۴ درصد برای بازپرداختهای شش ماهه در بخش آورده متقاضی) و بازپرداخت ۵ ساله عرضه میشود.
محمد جهانشاهی در این باره میگوید: «ما با یک مدل مشارکت هوشمندانه روبرو هستیم. شرکتهای سرمایهگذار بخش فنی و مالی را مدیریت میکنند و متقاضی با کمترین درگیری با فرآیندهای پیچیده، تنها با ثبت شماره تلفن در سامانه برقتو، وارد چرخه میشود. کل فرآیند از مشاوره فنی تا تجهیز، نصب، نگهداری و حتی فروش برق به شبکه، به صورت زنجیرهای مدیریت میشود.»
بخش دوم: اقتصاد سبز؛ تبدیل هزینه به درآمد پایدار
تحلیل اقتصادی این پروژه نشان میدهد که این طرح، یک «سرمایهگذاری استراتژیک» است و نه یک هزینه ساده.
چرخه بازگشت سرمایه و سودآوری ۲۵ ساله:
با توجه به روند صعودی قیمت برق (که تنها در سال گذشته ۵۰ درصد افزایش یافته است)، پیشبینی میشود که مراکز اقامتی بتوانند ظرف مدت ۴ تا ۵ سال، کل مبلغ وام و سرمایهگذاری اولیه خود را بازپرداخت کنند. نکته طلایی اینجاست: پس از گذشت سال پنجم، مرکز اقامتی با یک «درآمد خالص و پایدار» روبرو خواهد بود. قراردادهای خرید تضمینی برق برای مدت ۲۵ سال، تضمین میکند که تولیدکننده از فروش برق مازاد خود به شبکه، درآمدی مستمر و بدون دغدغه داشته باشد. این یعنی تبدیل یک مرکز هزینهبر به یک واحد تولیدکننده ثروت.
بهینهسازی مصرف؛ فراتر از تولید برق:
این پروژه تنها به تولید انرژی محدود نمیشود. بخشی از استراتژی این طرح، کاهش شدید مصرف از طریق ارتقای تجهیزات است. تعویض رایگان موتور کولرهای آبی با نسل جدید، یکی از جذابترین بخشهای این طرح است. این اقدام منجر به کاهش ۴۰ درصدی مصرف برق و ۲۰ درصدی مصرف آب میشود. علاوه بر صرفهجویی مستقیم، این اقدام منجر به دریافت «گواهی سبزی» برای مراکز میشود که در آینده، اعتبار برند و ارزش افزوده اقامتگاه را در بازارهای جهانی به شدت افزایش میدهد.
بخش سوم: تحلیل چالشها و چشمانداز آینده
با وجود تمام مزایا، نباید از چالشهای پیش رو غافل شد. محمد جهانشاهی با درک واقعیتهای موجود، اذعان دارد که صنعت گردشگری در حال حاضر تحت فشار اقتصادی است و ممکن است اولویت اول برخی فعالان، سرمایهگذاری در این حوزه نباشد. با این حال، او هشدار میدهد که «بیخیالی نسبت به بحران انرژی، هزینههای سنگینتری در آینده خواهد داشت.»
او با نگاهی کلان، این طرح را جایگزینی هوشمندانه برای سیاستهای سنتی دولتی میداند.
در حالی که دولتها پیش از این سعی در مدیریت فشار از طریق «تخفیف حاملهای انرژی» داشتند، اکنون مدل جدید نشان میدهد که «خودکفایی انرژی» راهکار واقعی است. به جای انتظار برای تخفیفهای دولتی که منابع محدود هستند، گردشگران میتوانند با استفاده از این وامها، به سمت استقلال انرژی حرکت کنند.
نتیجهگیری: فرصتی برای پیشگامان گردشگری
پروژه جدید انرژی خورشیدی در صنعت گردشگری، ترکیبی از سه رکن است: امنیت انرژی، کاهش هزینهها و درآمد پایدار.
این طرح با سادهسازی فرآیندها (از مشاوره تا فروش برق) و ارائه تسهیلات بانکی (از طریق بانک ملت)، ریسک سرمایهگذاری را به حداقل رسانده است. در جهانی که تغییرات اقلیمی و نوسانات ژئوپلیتیک بر زنجیره تأمین انرژی سایه افکنده است، فعالان گردشگری که امروز برای گذار به سمت انرژیهای سبز قدم برمیدارند، نه تنها از بحرانهای احتمالی برق در تابستانها مصون میمانند، بلکه با ایجاد یک مدل درآمدی ۲۵ ساله، آینده کسبوکار خود را تضمین میکنند.
همانطور که جهانشاهی تأکید میکند، این یک «سرمایهگذاری سبز» است؛ فرصتی که اگرچه شاید در میان فشارهای اقتصادی امروز کمرنگ به نظر برسد، اما در بلندمدت، مرز میان گردشگری سنتی و گردشگری مدرن جهانی را تعیین خواهد کرد.
✍🏻 مریم کاظمیزاده
