در دنیای پرتلاطم و در عین حال روبهرشد امروزی، صنعت گردشگری بهعنوان نسخهای شفابخش مطرح است. این صنعت، پس از نفت، مواد شیمیایی و خودروسازی، رتبۀ سوم تجارت جهانی را به خود اختصاص داده و در بخش خدمات، مقام نخست را از نظر درآمدزایی و اشتغالزایی داراست. اهمیت گردشگری بهواسطۀ تأثیرات اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی، زیستمحیطی و حتی سیاسی آن، بهعنوان گزینهای کلیدی برای درآمدهای ارزی و اشتغال پایدار در بسیاری از کشورها شناخته میشود. رشد مداوم تعداد گردشگران بینالمللی که طبق گزارش سازمان جهانی گردشگری در سال ۲۰۱۹ به حدود ۱٫۴ میلیارد نفر رسید نشاندهندۀ توجه ویژۀ کشورها به این صنعت است.
در ایران نیز، در سالهای اخیر نگرشها به توسعۀ این صنعت مثبت و رو به رشد بوده است. باوجود این، همچنان موانع و مشکلاتی بر سر راه این صنعت در کشور وجود دارد. یکی از پیشنیازهای توسعۀ هر صنعتی، بهویژه گردشگری که صنعتی خدماتی و انسانمحور است، آموزش و توانمندسازی نیروی انسانی شاغل و موردنیاز این صنعت و بهطور کلی، ذینفعان آن، از ردههای مختلف مدیران دولتی و خصوصی است.
اما موضوع اینجاست که هزینهها و سرمایهگذاریهای انجامشده در توسعۀ زیرساختها و تأسیسات گردشگری کشور، زمانی سودآور خواهد بود که برنامهریزی هدفمند برای توسعۀ گردشگری صورت گرفته باشد. در این خصوص، سند راهبردی توسعۀ گردشگری در تاریخ ۲۹ تیر ۱۳۹۹ به تصویب هیئت محترم وزیران رسید و کلیۀ دستگاههای مذکور در این سند موظف به اجرای اقدامات مربوطه هستند. یکی از راهبردهای کلان تدوینشده در این سند، توسعۀ منابع انسانی است که در زیرمجموعۀ آن، آموزش نیروی انسانی، آموزشهای اجتماعی و عمومی، ارتقای سطح مهارتهای کاربردی نیروی انسانی صنعت گردشگری و آگاهسازی عمومی جامعه درخصوص گردشگری بهعنوان سیاستهای اجرایی در نظر گرفته شدهاند. لذا توجه به آموزش از این حیث اهمیت بیشتری مییابد. انتظار میرود عوامل انسانی دستگاههای مختلف از آموزش و توانمندی بیشازپیش در حیطۀ شغلی خود برخوردار شوند و ذینفعان آن، با توجه به تنوع و تعداد بخشهای این صنعت، اطلاعات کاملی از کلیۀ بخشها و زیرساختهای گردشگری و قوانین مرتبط داشته باشند. گفتنی است که این کتاب، با هدف پوششدهی و رفع نیاز درخصوص تمام موارد گفتهشده، تألیف شده است.
این کتاب با هدف ارائۀ یک راهنمای جامع در حوزۀ مدیریت تأسیسات گردشگری، در 9 بخش تدوین شده است: بخش اول، با عنوان شناخت صنعت گردشگری، مفاهیم پایه، تاریخچه و ساختارهای کلیدی صنعت گردشگری را معرفی میکند و زمینهساز درک عمیقتر مطالب بعدی است. بخش دوم، با عنوان مدیریت و سرپرستی در تأسیسات گردشگری، اصول و مبانی مدیریت، روشهای مؤثر در مدیریت و امور مربوط به کارکنان را پوشش میدهد. بخش سوم، با عنوان آشنایی با اصول و ابزارهای بازاریابی و تبلیغات، مفاهیم اولیۀ بازاریابی، شیوههای بازاریابی و مدیریت بازار، تبلیغات و فرایندهای پیشبرد فروش، بازاریابی الکترونیکی و برنامههای اجرایی در صنعت گردشگری را بررسی میکند. بخش چهارم، با عنوان مدیریت و نظارت بر بخش پذیرش، به آشنایی با بخش پذیرش، نحوۀ کارکرد آن، شرح وظایف کارکنان بخش پذیرش، ارتباطات بین آنها و شیوههای نظارت بر این بخش میپردازد. بخش پنجم، با عنوان مدیریت و نظارت بر بخش خانهداری، خدمات خانهداری، شرح وظایف کارکنان مختلف خانهداری، ارتباطات بین آنها و شیوههای نظارت بر بخش خانهداری را مورد بررسی قرار میدهد. بخش ششم، با عنوان مدیریت و نظارت بر بخش پذیرایی، صنعت غذا و نوشابه، خدمات پذیرایی، شرح وظایف کارکنان بخش پذیرایی، ارتباطات بین آنها و جنبههای نظارتی سرو غذا و نوشیدنی را تحلیل میکند. بخش هفتم، با عنوان مهارتهای فردی و ارتباطی در تأسیسات گردشگری، فرهنگ و رفتار اجتماعی، آداب معاشرت، الگوهای رفتاری و اخلاق حرفهای در صنعت گردشگری و میهمانداری را مورد بحث قرار میدهد. بخش هشتم، با عنوان قوانین، مقررات و ضوابط تأسیسات گردشگری، وزارتخانههای متولی تأسیسات گردشگری، ارگانها و وزارتخانههای مرتبط، انواع بیمۀ مسئولیت مدنی، معافیتهای مالیاتی، قوانین بهداشت محیط، قوانین انتظامی، نظارت بر اماکن عمومی و اتباع بیگانه را تشریح میکند. بخش نهم، با عنوان مدیریت کیفیت و رضایت مشتریان، مفاهیم کیفیت و استاندارد، اصول رضایت مشتریان و استانداردهای قابلاجرا در تأسیسات گردشگری را بررسی میکند.
مبرهن است که این ساختار جامع، به مدیران و کارکنان تأسیسات گردشگری کمک میکند تا با داشتن دانش و مهارتهای موردنیاز، به بهبود کیفیت خدمات و افزایش رضایت مشتریان بپردازند.
کتاب حاضر با هدف ارائۀ دانش و مهارتهای ضروری در حوزۀ مدیریت تأسیسات گردشگری، بهویژه هتلها، اقامتگاههای بومگردی، رستورانهای بینراهی و سایر واحدهای مرتبط، تدوین شده است. این اثر بهویژه برای مدیران و کارکنان شاغل در این حوزهها مفید است، زیرا به بهبود کارایی و ارتقای کیفیت خدمات کمک میکند. علاوه بر این، برای متقاضیان دریافت کارت مدیریت تأسیسات گردشگری و علاقهمندان به آشنایی با اصول و مبانی مدیریت در این صنعت، منبعی جامع و کاربردی محسوب میشود. دانشجویان رشتههای مرتبط نیز میتوانند با مطالعۀ این کتاب، به درک عمیقتری از مفاهیم و چالشهای موجود در صنعت گردشگری دست یابند. بهطور کلی، این کتاب برای تمامی فعالان و علاقهمندان به صنعت گردشگری، منبعی ارزشمند و راهگشاست.
